مجتبی خدابخشیدرس ۳ برنامهنویسی: شرطها و تصمیمگیری با if و else
با شرطها مسیر اجرای برنامه را بر اساس داده و قواعد واقعی کنترل کنیم.
از قاعده واقعی تا شرط
قاعده «اگر موجودی از قیمت بیشتر یا مساوی بود، خرید انجام شود» را میتوان به مقایسه دو عدد تبدیل کرد. ابتدا قاعده را با زبان ساده بنویس و سپس آن را به عملگرهای مقایسه ترجمه کن.
شرطهای ترکیبی
گاهی چند شرط باید همزمان برقرار باشند؛ مثلاً کاربر وارد شده باشد و حساب او فعال باشد. عملگرهای و، یا و نقیض باید با پرانتز و نامهای روشن استفاده شوند تا خواندن تصمیم آسان بماند.
- حالت موفق را بنویس.
- حالت ناموفق را فراموش نکن.
- مرزها مانند سن دقیقاً ۱۸ سال را آزمایش کن.
تمرین این درس
سامانهای طراحی کن که بر اساس نمره، نتیجه عالی، قبول یا نیازمند تلاش بیشتر را نمایش دهد. مرز هر بازه را مشخص و برای نمرههای ۰، ۱۰، ۱۷ و ۲۰ آزمایش کن.
پرسشهای متداول
چرا شرطهای تو در تو بد میشوند؟
شاخههای زیاد فهم و تست را سخت میکنند؛ با بازگشت زودهنگام یا تابعهای کوچک میتوان ساختار را سادهتر کرد.
switch چه زمانی مناسب است؟
وقتی یک مقدار با چند گزینه مشخص مقایسه میشود، switch معمولاً خواناتر است.
جمعبندی
شرطها قواعد دنیای واقعی را به مسیرهای اجرایی تبدیل میکنند. حالتهای مرزی و مسیر ناموفق را هماندازه مسیر موفق جدی بگیر.
از مفهوم تا استفاده واقعی
برنامهنویسی یعنی تبدیل یک مسئله مبهم به ورودی، چند تصمیم روشن و یک خروجی قابل بررسی. زبان مهم است، اما روش حل مسئله مهارتی است که میان همه زبانها مشترک میماند.
یک مثال از دنیای واقعی
یک فروشگاه محلی میخواهد سفارشهای بالاتر از ۵۰۰ هزار تومان را رایگان ارسال کند. مسئله واقعی را میتوان به دریافت مبلغ سفارش، بررسی شرط و نمایش هزینه ارسال تقسیم کرد.
function shippingCost(orderTotal) {
if (orderTotal >= 500000) return 0;
return 45000;
}
const total = 620000;
console.log(`هزینه ارسال: ${shippingCost(total)} تومان`);حالا نوبت توست
شرط دیگری اضافه کن تا سفارشهای کمتر از ۱۰۰ هزار تومان پذیرفته نشوند و یک پیام روشن نمایش داده شود.
- نمونه را یکبار اجرا یا بازنویسی کن.
- تغییر خواستهشده را بدون کپی کامل انجام بده.
- خروجی را با انتظار خودت مقایسه کن.
- در یک جمله توضیح بده چرا راهحل کار کرد.
اول مسئله و خروجی مورد انتظار را روشن کن؛ بعد ابزار را انتخاب کن.
نمونه کوچکِ کامل از پروژه بزرگِ نیمهتمام بیشتر به یادگیری کمک میکند.
کد را فقط نخوان؛ تغییرش بده، خطا بساز و دلیل نتیجه را توضیح بده.
این مسیر را ادامه بده
تمرین این صفحه را انجام بده، نتیجه را برای خودت توضیح بده و بعد سراغ درس مرتبط بعدی برو.
انتخاب مسیر بعدی ←