درس ۳ برنامه‌نویسی: شرط‌ها و تصمیم‌گیری با if و else

نوشتهٔ مجتبی خدابخشیراهنمای کاربردی و مرحله‌ای
دوره برنامه‌نویسی از صفر — درس ۳

درس ۳ برنامه‌نویسی: شرط‌ها و تصمیم‌گیری با if و else

با شرط‌ها مسیر اجرای برنامه را بر اساس داده و قواعد واقعی کنترل کنیم.

راهنمای کاربردی • نوشتهٔ مجتبی خدابخشی
برنامه مفید باید بتواند بر اساس وضعیت تصمیم بگیرد. شرط یک عبارت است که نتیجه آن درست یا نادرست می‌شود و تعیین می‌کند کدام بخش کد اجرا شود.

از قاعده واقعی تا شرط

قاعده «اگر موجودی از قیمت بیشتر یا مساوی بود، خرید انجام شود» را می‌توان به مقایسه دو عدد تبدیل کرد. ابتدا قاعده را با زبان ساده بنویس و سپس آن را به عملگرهای مقایسه ترجمه کن.

شرط‌های ترکیبی

گاهی چند شرط باید هم‌زمان برقرار باشند؛ مثلاً کاربر وارد شده باشد و حساب او فعال باشد. عملگرهای و، یا و نقیض باید با پرانتز و نام‌های روشن استفاده شوند تا خواندن تصمیم آسان بماند.

  • حالت موفق را بنویس.
  • حالت ناموفق را فراموش نکن.
  • مرزها مانند سن دقیقاً ۱۸ سال را آزمایش کن.

تمرین این درس

سامانه‌ای طراحی کن که بر اساس نمره، نتیجه عالی، قبول یا نیازمند تلاش بیشتر را نمایش دهد. مرز هر بازه را مشخص و برای نمره‌های ۰، ۱۰، ۱۷ و ۲۰ آزمایش کن.

پرسش‌های متداول

چرا شرط‌های تو در تو بد می‌شوند؟

شاخه‌های زیاد فهم و تست را سخت می‌کنند؛ با بازگشت زودهنگام یا تابع‌های کوچک می‌توان ساختار را ساده‌تر کرد.

switch چه زمانی مناسب است؟

وقتی یک مقدار با چند گزینه مشخص مقایسه می‌شود، switch معمولاً خواناتر است.

جمع‌بندی

شرط‌ها قواعد دنیای واقعی را به مسیرهای اجرایی تبدیل می‌کنند. حالت‌های مرزی و مسیر ناموفق را هم‌اندازه مسیر موفق جدی بگیر.