بعد از این درس چه کاری میتوانی انجام بدهی؟
- با زبان خیلی ساده توضیح بدهی کد چیست و چرا به آن نیاز داریم
- ورودی، پردازش و خروجی نمونه را از هم جدا کنی
- هر خط برنامه را با کلمات خودت توضیح بدهی
- یک مقدار را تغییر بدهی و پیش از اجرا نتیجه را حدس بزنی
Solidity را ساده بفهم
Solidity مثل یک جعبهابزار تخصصی است؛ ارزش آن وقتی روشن میشود که مسئله، ورودی و خروجی را دقیق تعریف کنیم.
در درس اول لازم نیست نشانهها را حفظ کنی؛ فقط بفهم هر خط چه دادهای میسازد و کدام خط نتیجه را نمایش میدهد.
چرا مهم است؟ وقتی رابطهٔ خط کد و نتیجه را بفهمی، اضافهکردن دستورهای تازه بسیار سادهتر میشود.
اولین تمرین تو: نام هنرجو یا شماره درس را عوض کن، خروجی جدید را روی کاغذ بنویس و سپس دکمه بررسی را بزن.
این درس را از چهار زاویه بفهم
قرار نیست چیزی را حفظ کنی. یک مفهوم را با چند تعبیر میبینی تا بالاخره تصویر ذهنی روشن خودت را بسازی.
خیلی ساده
Solidity زبانی برای تبدیل فکر به دستورهای دقیق است. برنامه یک ورودی میگیرد، کاری روی آن انجام میدهد و نتیجهای قابل مشاهده میسازد.
تشبیه اول: دستور کار
کد مثل دستور کار یک همکار دقیق است: ترتیب مهم است، نامها باید روشن باشند و هر مرحله باید نتیجه مشخصی داشته باشد.
تشبیه دوم: خط تولید
داده وارد خط میشود، چند ایستگاه آن را تغییر میدهند و خروجی بیرون میآید. با بررسی هر ایستگاه میتوانیم خطا را پیدا کنیم.
مدل فنی
در مدل فنی، کد منبع پیش از اجرا ترجمه یا کامپایل میشود. خطای نحوی یعنی مترجم نتوانسته ساختار نوشته را بفهمد.
ورودی
چه دادهای وارد میشود؟ نام، عدد، کلیک یا درخواست؟
پردازش
برنامه چه قانون یا محاسبهای را اجرا میکند؟
خروجی
چه نتیجهای باید ببینی و چطور درستی آن را میسنجی؟
هر خط دقیقاً چه کاری انجام میدهد؟
از بالا به پایین بخوان. ابتدا توضیح را ببین، سپس همان خط را در کارگاه پایین صفحه تغییر بده.
pragma solidity ^0.8.20;بخشی از دستور برنامه است؛ علامتها و ترتیب آن برای محیط اجرا معنی مشخص دارند.
contract Certificate {بخشی از دستور برنامه است؛ علامتها و ترتیب آن برای محیط اجرا معنی مشخص دارند.
string public title = "Zibmoj";یک مقدار را داخل نامی روشن نگه میدارد تا در خطهای بعد دوباره از آن استفاده کنیم.
}مرز شروع یا پایان یک بخش از برنامه را نشان میدهد.
کلمههایی که نباید گنگ بمانند
کد
متنی با قواعد مشخص که کار مورد انتظار را برای کامپیوتر توضیح میدهد.
نحو یا Syntax
دستور زبان کد؛ مثل جای درست کلمات و نشانهها در یک جمله.
متغیر
یک نام خوانا برای نگهداشتن مقداری که بعداً لازم داریم.
خروجی
نتیجه قابل مشاهدهای که برای بررسی برنامه بیرون میآید.
سه «چرا»ی مهم درس اول
چرا کامپیوتر خودش منظور من را حدس نمیزند؟
چون برنامه بر اساس دستورهای دقیق و قابل تکرار کار میکند. این دقت باعث میشود همان ورودی، نتیجهای پیشبینیپذیر بسازد. ابهام برای گفتوگوی انسانی طبیعی است، اما در کد باید تصمیمها را روشن بنویسیم.
چرا از برنامهای به این کوچکی شروع میکنیم؟
در نمونه کوچک، رابطهٔ علت و نتیجه واضح است. اگر فقط یک مقدار را تغییر بدهی، دقیقاً میفهمی چرا خروجی عوض شده؛ بعد همین فهم را به پروژههای بزرگ منتقل میکنی.
اگر خطا دیدم یعنی برای برنامهنویسی مناسب نیستم؟
نه. خطا گزارش محیط اجرا دربارهٔ چیزی است که نفهمیده یا نتوانسته انجام دهد. خط اول پیام، شماره خط و آخرین تغییری که دادهای سه سرنخ اصلی تو هستند.
از مشاهده تا نوشتن مستقل
هر مرحله فقط کمی سختتر از مرحله قبل است؛ لازم نیست یکباره همهچیز را بلد باشی.
خروجی را حدس بزن
بدون اجرا، نتیجه نمونه را روی کاغذ بنویس. سپس آن را با نتیجه کارگاه مقایسه کن.
یک داده را تغییر بده
فقط نام یا عدد را عوض کن. توضیح بده کدام بخش خروجی باید تغییر کند و کدام بخش ثابت میماند.
یک خروجی تازه بساز
یک داده جدید مثل شهر یا هدف یادگیری بساز و با همان الگوی ساده آن را نمایش بده.
معیار موفقیت: یک مقدار عمومی title در قرارداد
از یک مثال کوچک شروع کن
برنامه مجموعهای از دستورهای دقیق است. محیط اجرا آنها را بهترتیب میخواند و نتیجهای قابل مشاهده میسازد. در این درس فقط رابطه خط کد و خروجی را میفهمی. برای نمونه، در پروژه «قرارداد ثبت گواهی» همین مفهوم را روی یک داده کوچک و قابل مشاهده امتحان میکنیم؛ اول نتیجه را حدس میزنیم و بعد فقط یک بخش را تغییر میدهیم.
۱. مثال را با زبان خودت بگو
پیش از کد یا پرامپت، ورودی، کار و نتیجه را در سه جمله کوتاه بنویس.
۲. کوچکترین نمونه را بساز
فقط یک مفهوم تازه اضافه کن تا رابطه علت و نتیجه گم نشود.
۳. یک حالت متفاوت را امتحان کن
مقدار عادی، مرزی یا نامعتبر را تغییر بده و تفاوت را توضیح بده.
اصل مهم: در هر تمرین فقط یک مفهوم تازه را تغییر بده؛ چند تغییر همزمان یادگیری و خطایابی را سخت میکند.
سه قطعهای که باید بفهمی
کد
دستورهای نوشتهشده با قواعد زبان.
اجرا
خواندن و انجام دستورها.
خروجی
نتیجهای که میتوانی ببینی و بررسی کنی.
ساخت مرحلهای «قرارداد ثبت گواهی» از نمونه کوچک تا خروجی قابل آزمون.
برای نمونه، در پروژه «قرارداد ثبت گواهی» همین مفهوم را روی یک داده کوچک و قابل مشاهده امتحان میکنیم؛ اول نتیجه را حدس میزنیم و بعد فقط یک بخش را تغییر میدهیم.
قطعهها را به ترتیب درست بچین
روی هر قطعه بزن تا وارد پاسخ شود؛ برای برگرداندن دوباره روی آن بزن. با دکمههای جابهجایی هم میتوانی بدون کشیدن و رهاکردن ترتیب را اصلاح کنی.
بررسی ساختار تمرین
این صفحه کامپایلر کامل Solidity نیست؛ ساختار تمرین را صادقانه بررسی میکند و خروجی مورد انتظار را نشان میدهد. برای اجرای کامل به محیط رسمی همان زبان نیاز است.
یک بخش را تغییر بده و دکمه بررسی را بزن.
راهنماییها مرحلهای هستند؛ اول خودت پیام خطا را بخوان.
یک مقدار را عوض کن، خروجی تازه را پیشبینی کن و سپس نمونه را بررسی کن.
این سه اشتباه را انجام نده
کپی نمونه بدون پیشبینی خروجی
افزودن چند مفهوم تازه در یک مرحله
نادیدهگرفتن حالت خالی یا نامعتبر
با 5 سؤال مطمئن شو که مفهوم را گرفتهای
هدف اصلی این درس چیست؟
کد در این درس چه نقشی دارد؟
بهترین ترتیب تمرین کدام است؟
کدام حالت باید جدا آزمایش شود؟
چه زمانی آماده درس بعدی هستی؟
فهمیدی، تغییر دادی، نتیجه را توضیح دادی؟
فقط در این صورت درس را کامل کن و سراغ مرحله بعد برو.